Hội thảo "Báo cáo kết quả khảo sát kinh nghiệm 5 năm sau khi gia nhập WTO của Trung Quốc"

       Tham dự hội thảo có GS.TS. Đỗ Hoài Nam, Chủ tịch Viện KHXH VN; ông Nguyễn Quốc Huy, Phó chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ, Trưởng ban Ban chỉ đạo Chương trình; ông Phan Chí Thành, Văn phòng Chính phủ, Chánh Văn phòng Ban chỉ đạo Chương trình và các thành viên trong Ban chỉ đạo Chương trình: ông Trương Triều Dương, Bộ Ngoại giao, bà Nguyễn Vân Chi, Bộ Tài chính, ông Lê Quang Trung, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội cùng đại biểu một số bộ: Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Tư pháp, Bộ Thương mại, Bộ Văn hoá Thông tin, Bộ Khoa học và Công nghệ ,…

GS.TS. Đỗ Hoài Nam, Chủ tịch Viện KHXH VN phát biểu khai mạc hội thảo.

Trên cơ sở nội dung các buổi làm việc với các cơ quan hữu quan của Trung Quốc trong chuyến khảo sát cùng những thông tin khác xung quanh vấn đề này, các chuyên gia  đã thu thập, tổng kết những kinh nghiệm phát triển của Trung Quốc sau khi gia nhập WTO và một số bài học cho Việt Nam.

Ông Phan Chí Thành giới thiệu báo cáo tổng quan nội dung và kết quả thu được từ chuyến khảo sát:

1. Mục tiêu chuyến khảo sát: trao đổi, tìm hiểu kinh nghiệm thực tế của các Bộ, ngành của Trung Quốc xử lý các vấn đề về WTO trong 5 năm qua; Rút kinh nghiệm cho Việt Nam nhằm thực hiện cam kết gia nhập WTO, phát huy lợi thế của “người đi sau”.

2. Bối cảnh chuyến đi: Lãnh đạo hai nước thống nhất Trung Quốc sẽ chia sẻ kinh nghiệm sau 5 năm gia nhập WTO với Việt Nam; Trung Quốc đã tổng kết chính thức kết quả 5 năm gia nhập WTO; Chính phủ đã ban hành Chương trình hành động về các giải pháp sau khi gia nhập WTO, Việt Nam đang trong quá trình thực hiện các cam kết với tư cách là thành viên của WTO; Chương trình hợp tác kinh tế Beyond WTO triển khai hoạt động với sự hỗ trợ của các tổ chức AusAID và DFID.

3. Những nội dung trao đổi: Kết quả thực hiện cam kết gia nhập WTO của Trung Quốc; Nông nghiệp và phát triển nông thôn; Thu hút đầu tư nước ngoài; Vấn đề giải quyết tranh chấp thương mại và kinh tế thị trường; Phát triển các ngành dịch vụ; Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ; Tác động xã hội của gia nhập WTO; Triển khai các cam kết ở các địa phương; Cơ chế phối hợp giữa các Bộ, cơ quan sau khi gia nhập.

4. Kết quả thực hiện cam kết sau 5 năm: những tác động tích cực, những khó khăn.

5. Một số kinh nghiệm rút ra từ các cuộc trao đổi: Hội nhập là sự lựa chọn đúng đắn vì sự phát triển của đất nước; Cơ hội và thách thức đã phụ thuộc rất lớn vào khả năng ứng phó của mỗi quốc gia trong những điều kiện và hoàn cảnh cụ thể; Vai trò của Nhà nước trong việc tạo môi trường kinh doanh tốt là yếu tố quyết định cho sự thành công của hội nhập; Tham gia xây dựng các quy tắc thương mại đa phương là quyền lợi lớn nhất của thành viên WTO; Nguồn nhân lực ngày càng đóng vai trò quan trọng, bảo đảm sự thành công của hội nhập; Tác động tiêu cực về xã hội và môi trường cần được quan tâm và xử lý ngay từ đầu của tiến trình hội nhập.

6. Những vấn đề Việt Nam cần quan tâm: Cần đẩy mạnh hơn nữa công tác tuyên truyền, phổ biến thông tin về WTO và các cam kết gia nhập WTO cho nhân dân, doanh nghiệp, cán bộ quản lý; Tổ chức thí điểm các trung tâm tại các địa phương để phổ biến thông tin và xử lý các vấn đề có liên quan đến thực hiện cam kết WTO; Phối hợp với Trung Quốc và các nước khác trên diễn đàn đa phương nhằm góp phần xây dựng quy tắc hệ thống thương mại quốc tế công bằng; Đẩy mạnh thực hiện Chương trình hành động của Chính phủ về các giải pháp sau khi gia nhập WTO.

Ông Phan Chí Thành trình bày báo cáo về kinh nghiệm của các địa phương Bắc Kinh, Thượng Hải, Quảng Đông khi Trung Quốc trở thành thành viên của WTO.

Ông Trương Triều Dương trình bày về kinh nghiệm của Trung Quốc trong lĩnh vực đầu tư và sở hữu trí tuệ: Trung Quốc đã mở cửa 104 phân ngành dịch vụ trong 155 phân ngành theo quy định WTO. Đến nay, về cơ bản Trung Quốc đã thực hiện theo các cam kết, có bước tiến lớn về mở cửa thị trường và cải thiện môi trường đầu tư, thu hút vốn đầu tư nước ngoài, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát triển hài hoà giữa các vùng; Trung Quốc áp dụng giám sát hàng ngày và giám sát theo chuyên đề đối với vi phạm bản quyền, sở hữu trí tuệ và tính minh bạch của hệ thống pháp luật.

Bà Nguyễn Vân Chi tổng kết kinh nghiệm WTO của Trung Quốc trên lĩnh vực dịch vụ: Đặc điểm của dịch vụ; Cam kết của Trung Quốc; Thực tế thực hiện; Các biện pháp đối phó; Trường hợp dịch vụ tài chính; Đánh giá và bài học kinh nghiệm.

Ông Lê Quang Trung đánh giá các tác động xã hội khi Trung Quốc trở thành thành viên của WTO: Chính phủ Trung Quốc nhận thấy bất lợi cho nông dân là việc kinh doanh các mặt hàng nông sản, sức ép đối với hệ thống phân phối. Giá cả của một số nông sản giảm mạnh trên thị trường nội địa. Tốc độ đô thị hoá nhanh dẫn đến tình trạng thất nghiệp ở nông thôn.

GS.TS. Đỗ Hoài Nam đưa ra một số bài học kinh nghiệm chủ yếu cho Việt Nam: Cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến thông tin về hội nhập quốc tế của Việt Nam nói chung và cam kết WTO nói riêng, nâng cao nhận thức của toàn xã hội. Hình thành một hệ thống các trung tâm chuyên trách tại các địa phương để cung cấp thông tin và xử lý các vấn đề có liên quan tới việc thực hiện các cam kết của Việt Nam trong WTO. Đẩy mạnh thực hiện Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết Trung ương IV (Khoá X) về một số chủ trương chính sách lớn để nền kinh tế phát triển nhanh và bền vững khi Việt Nam là thành viên của WTO.

Sau 5 năm đầu tiên thực hiện các cam kết của WTO, nền kinh tế Trung Quốc đã có những bước phát triển mạnh mẽ nhưng đồng thời cũng cho thấy những vấn đề khó khăn cần được giải quyết. Việt Nam cần nghiên cứu, tìm hiểu kinh nghiệm của các quốc gia đi trước để có sự chuẩn bị và triển khai cam kết WTO có hiệu quả hơn.