Hội thảo "Đánh giá tác động của WTO đối với thương mại và y tế của Việt Nam"

"Đánh giá tác động của WTO đối với thương mại và y tế của Việt Nam" là chương trình nằm trong khuôn khổ dự án “Nâng cao năng lực của Bộ Y tế trong việc thúc đấy các mối liên hệ giữa chính sách thương mại và y tế” do Tổ chức Y tế Thế giới tài trợ trong đó Viện Xã hội học (Viện KHXH Việt Nam) chủ trì thực hiện một nghiên cứu về “Ảnh hưởng của cơ chế về quyền sở hữu trí tuệ đối với giá thuốc tại Việt Nam. Áp dụng mô hình ảnh hưởng của Quyền sở hữu trí tuệ (IPR)”. Trưởng nhóm nghiên cứu là TS. Trịnh Hoà Bình, Viện Xã hội học cùng các thành viên TS. Trần Văn Hải, Ths. Nguyễn Thị Thuý Nga, Vũ Thị Hiệp.

Trong những năm gần đây, vấn đề tăng giá thuốc đã trở thành mối quan tâm lớn của người dân tại Việt Nam. Trong số rất nhiều yếu tố có khả năng là nguyên nhân dẫn đến sự tăng giá này thì ảnh hưởng của việc thực thi  một cơ chế mạnh về quyền sở hữu trí tuệ đã trở thành một chủ đề gây ra nhiều cuộc tranh luận của các chuyên gia y tế, các nhà hoạch định chính sách, các tổ chức phi chính phủ và ngành công nghiệp dược phẩm.

Mục tiêu của nghiên cứu là đưa ra được một tổng quan về cơ chế quyền sở hữu trí tuệ của Việt Nam và những yếu tố có thể ảnh hưởng đến giá thuốc; xác định những ảnh hưởng có thể của cơ chế về quyền sở hữu trí tuệ đối với giá thuốc thông qua việc áp dụng “Mô hình ảnh hưởng về quyền sở hữu trí tuệ” và tạo ra được các cơ hội đối thoại giữa các cơ quan có liên quan.

Qua nghiên cứu thực tiễn ở Việt Nam, cơ chế mạnh về quyền sở hữu trí tuệ có ảnh hưởng đến giá thuốc ở Việt Nam và gia tăng về chi phí dành cho thuốc, doanh thu của ngành công nghiệp dược phẩm giảm đáng kể, trong khi phần lớn mức độ tiêu thụ thuốc của người dân lại không ảnh hưởng nhiều vì những yếu tố này. Thực tế bản thân mô hình nghiên cứu chưa phải là một mô hình hoàn thiện cho nên chưa thể khẳng định một cách chắc chắn rằng việc thực hiện các quyền về sở hữu trí tuệ có là một trong các yếu tố chủ yếu dẫn đến sự tăng giá thuốc ở Việt Nam hay không.

Nhóm nghiên cứu đã đưa ra khuyến cáo WTO nên tiếp tục hỗ trợ để hoàn thiện mô hình nói trên và tăng cường việc áp dụng nó ở nhiều nước đang phát triển nhằm đánh giá một cách cụ thể hơn mức độ ảnh hưởng của các quyền sở hữu trí tuệ đối với giá thuốc từ đó đưa ra được các giải pháp hợp lý để giải quyết vấn đề này.