Gần 20 cuộc khai quật khảo cố lớn năm 2007

    Hội nghị Thông báo Những phát hiện mới về Khảo cổ học lần thứ 42 – 2007 đã diễn ra từ ngày 27 - 28/9/2007 tại Viện KHXH Việt Nam. Ban tổ chức (Viện Khảo cổ học ) đã nhận được 418 bài thông báo khảo cổ học, gồm 4 lĩnh vực khảo cổ học lớn: thời đại Đá, Kim khí, Lịch sử và Chăm-pa – Óc Eo.

Khảo cổ học thời đại Đá có 32 thông báo, trong đó có 4 cuộc khai quật lớn. Viện khảo cố học và Bảo tàng Đăk Nông tiến hành cuộc khai quật 52m² di chỉ Thôn Tám. Đây là di chỉ xưởng chế tác đá đầu tiên ở Tây Nguyên thuộc thời đại đá mới, Bảo tàng Lạng Sơn phát hiện địa tầng ốc cổ kết khối ở huyện Lộc Bình. ĐH KHXH và NV Hà Nội, ĐH Seoul (Hàn Quốc),Viện Khảo cổ học kết hợp cùng Bảo tàng Hoà Bình tiếp tục khai quật Hang Chổ với 22m² và tiếp tục làm rõ diễn biến địa tầng của nhóm cư dân văn hoá Hoà Bình từ hơn 20.000 năm đến khoảng 10.000 năm cách ngày nay…

Thời đại Kim khí có 107 thông báo trong đó có 13 thông báo về các cuộc khai quật, Viện khảo cổ và Ban Quản lý di tích và danh thắng Hà Nội tiến hành khai quật di tích đúc mũi tên đồng Cổ Loa ở đền Thượng lần thứ 2, đã tìm thấy lớp văn hoá Cổ Loa dưới lớp văn hoá Trần – Lê, làm rõ dấu tích của 3 lò đúc, nhiều khuôn, phác vật khuôn, nồi nấu, xỉ đồng…Viện Khảo cổ học phối hợp với các Bảo tàng ở địa phương khai quật nhiều di chỉ khác nhau, đặc biệt là  cuộc khai quật  di chỉ Mán Bạc tại Ninh Bình lần thứ 2 đã phát hiện dấu tích nhà ở, 48 mộ táng và nhiều di vật làm rõ thêm các giá trị khoa học di tích Mán Bạc; Bảo tàng Lịch sử Việt Nam khai quật di chỉ Cồn Dài (Thừa Thiên - Huế) với diện tích 156m². Đã tìm thấy 34 mộ chum, nhiều di vật thuộc văn hoá Sa Huỳnh…

Khảo cổ học Lịch sử có 216 bài, trong đó có 17 cuộc khai quật và thám sát khảo cổ học. Tiêu biểu là các cuộc khai quật: Tại Quảng Ninh, Viện Khảo cổ học phối hợp với Sở Văn hoá Thông tin Quảng Ninh tiến hành điều tra và khai quật thăm dò 300m² Thái Lăng của Trần Anh Tông làm xuất lộ tương đối rõ quy mô ba cấp nền của lăng và một phần nhỏ mặt bằng di tích của Thái Lăng và tiến hành thăm dò trên 200m² chùa Quỳnh Lâm. Đã tìm thấy dấu tích bó nền bằng tảng đá chùa Quỳnh Lâm thế kỷ 17 – 18 và bước đầu ghi nhận ngôi chùa thời Lê được xây trên nền chùa thời Lý từng nổi tiếng với truyền tích tượng Phật Di Lặc, một trong “An Nam tứ khí” thời Đại Việt. Cuộc khai quật cũng đã tìm thấy dấu tích 2 lò nung gạch ngói phục vụ cho việc xây dựng chùa Quỳnh Lâm thời Lê. Tiếp tục khai quật lần thứ 4 thành Hoàng Đế thời Tây Sơn (Sở Văn hoá Thông tin Bình Định, Bảo tàng Bình Định và Viện Khảo cổ học) đã xác định khá rõ quy mô và mặt bằng của Tử Cấm Thành và bước đầu làm rõ một phần dấu tích đàn Nam Giao của thành Hoàng Đế…

Khảo cổ học Chăm-pa – Óc Eo có 25 thông báo về các cuộc điều tra, thám sát và các di vật. Tại Quảng Bình thông báo phát hiện các di vật Chăm ở Lệ Thuỷ, bước đầu thám sát tìm hiểu dấu tích thành Cao Lao Hạ được coi là dấu tích thành Khu Túc nổi tiếng thời Lý. Quanh đầm phá Tam Giang (Thừa Thiên - Huế) đã phát hiện thêm di tích và di vật Chăm tại các địa điểm như đền Thái Dương, chùa Trấn Hải, chùa Ưu Điềm, tháp Liễu Cốc. Quảng Ngãi phát hiện tượng Bà ở Trà Xuân (huyện Trà Bồng). Khu phố cổ Hội An, tại khu vực 1, Ban Quản lý di tích Hội An phát hiện các di vật Chăm có niên đại thế kỷ II – IV…

TS. Hà Văn Phùng (Viện Trưởng Viện Khảo cổ học) cho biết năm 2007 không có những cuộc khai quật lớn  như Lung Leng, Ba Đình nhưng cũng tổ chức gần 20 cuộc khai quật với diện tích vừa và nhỏ từ Bắc tới miền Trung và Tây Nguyên. Riêng Hà Nội năm qua có tới 6 cuộc khai quật lớn nhỏ, trong đó đáng chú ý là phát hiện đàn Xã Tắc mà còn cho thấy công trình được xây dựng trên một dải địa hình cao hơn so với xung quanh mà lớp dưới của nó có vết tích cư dân người Phùng Nguyên cứu trú (4000 năm trước). Ở Cổ Loa tiếp tục khai quật làm rõ dấu tích nấu luyện và đúc mũi tên đồng 3 cạnh, mà cuộc khai quật năm 2005 còn bỏ ngỏ…

Bên cạnh những thành quả gặt hái được trong năm vừa qua của ngành khảo cổ trước hết là sự nỗ lực của các nhà nghiên cứu, của các cơ quan, các ngành, các cấp từ trung ương tới các địa phương. Hiện nay, tình trạng săn lùng, đào trộm cổ vật mang tính chất thương mại vẫn còn diễn ra thường xuyên chưa có chiều hướng thuyên giảm. Theo thông báo mới đây tại Đắk Lắk, chỉ riêng năm 2007 ở huyện Krông có khoảng 35 trống đồng cổ bị bọn đào trộm dùng máy dò kim loại tìm được và lấy đi. Đặc biệt việc dò tìm cổ vật ở đây còn có sự tiếp tay của lực lượng bảo vệ pháp luật tại địa phương. Đây là tình trạng báo động, cần được các cơ quan chức năng làm rõ.