Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
  • Thư viện điện tử và kho tin
  • Đề tài nghiên cứu cấp bộ
  • Đề tài nghiên cứu cấp nhà nước
  • Tham khảo tạp chí
  • Sách toàn văn
  • Thư điện tử
  • Chính phủ
  • 7.1 sach hang nam

Phát triển kinh tế dịch vụ ở Ấn Độ từ năm 1991 đến nay

19/01/2018


Tác giả :
  • PGS.TS. Nguyễn Xuân Trung

Năm xuất bản: 2017

Số trang: 328

 

Ngành dịch vụ có vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế không chỉ ở các nước phát triển mà còn ở nhiều nước đang phát triển. Thực tế cho thấy, khi nền kinh tế càng phát triển thì vai trò của ngành dịch vụ càng tăng, thể hiện qua tỷ trọng đóng góp của khu vực này trong GDP của nền kinh tế đó càng cao. Trong số các nước có sự phát triển mạnh mẽ về kinh tế dịch vụ, không thể không nhắc tới đất nước Ấn Độ.

Phát triển kinh tế dịch vụ đã giúp nền kinh tế Ấn Độ đạt được nhiều thành tựu quan trọng kể từ những năm 90 của thế kỷ XX, cụ thể: 1/ Dịch vụ là khu vực đã dẫn dắt tăng trưởng của nền kinh tế Ấn Độ kể từ những năm cải cách phát triển kinh tế đầu thập niên 90 thế kỷ XX; 2/ Sự phát triển dịch vụ góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, giảm bớt tỷ trọng ngành nông nghiệp và tăng tỷ trọng ngành công nghiệp và dịch vụ; 3/ Phát triển dịch vụ ở Ấn Độ đặc biệt là những dịch vụ liên quan đến công nghệ cao và các dịch vụ “tri thức” đã đưa Ấn Độ tiếp cận ngay với công nghệ cao và đổi mới, và đất nước này đã rất thành công trong điều kiện nền kinh tế còn nhiều khó khăn; 4/  Khu vực dịch vụ là khu vực năng động, thu hút nhiều đầu tư trong và ngoài nước; 5/ Phát triển dịch vụ theo định hướng xuất khẩu đã giúp giải quyết công ăn việc làm, tăng nguồn thu ngoại tệ cho nền kinh tế, cải thiện mức sống dân cư.

Việt Nam và Ấn Độ hiện đang có mối quan hệ ngày càng mật thiết và có nhiều điểm tương đồng, cả hai quốc gia châu Á đang phát triển đi lên từ một xuất phát điểm thấp với mục tiêu hướng tới sự phát triển toàn diện. Do đó, việc nghiên cứu về sự phát triển của nền kinh tế Ấn Độ, đặc biệt là ngành dịch vụ có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với Việt Nam trong bối cảnh hiện nay.

Năm 2017, Nhà xuất bản Khoa học xã hội đã xuất bản cuốn sách chuyên khảo với tựa đề: “Phát triển kinh tế dịch vụ ở Ấn Độ từ năm 1991 đến nay” của tác giả PGS.TS. Nguyễn Xuân Trung. Ngoài chương Mở đầu, cuốn sách được trình bày trong 6 chương: Chương 1. Bối cảnh và nền tảng phát triển kinh tế dịch vụ ở Ấn Độ; Chương 2. Thực trạng phát triển dịch vụ của Ấn Độ từ năm 1991 đến nay; Chương 3. Một số tác động của phát triển dịch vụ đối với kinh tế và xã hội Ấn Độ; Chương 4. Các dịch vụ thuê ngoài ở Ấn Độ; Chương 5. Phát triển dịch vụ ở Ấn Độ, Trung Quốc, Philippines: một số so sánh; Chương 6. Nhận xét, đánh giá sự phát triển dịch vụ của Ấn Độ và gợi mở cho Việt Nam.

Nếu trong Chương Mở đầu, tác giả tổng hợp các khái niệm và quan điểm về dịch vụ thì ở Chương 1 tác giả tập trung phân tích bối cảnh phát triển ở Ấn Độ và trên thế giới từ đầu thập niên 90 của thế kỷ XX, qua đó đánh giá tiềm năng, điều kiện của Ấn Độ đối với sự phát triển kinh tế dịnh vụ cũng như những chính sách và lực chọn chính sách phát triển định hướng dịch vụ ở Ấn Độ.

Chương 2, về thực trạng phát triển dịch vụ của Ấn Độ từ năm 1991 đến nay, tác giả nhấn mạnh đến hai vấn đề lớn: 1/ Tình tình hình tăng trưởng của ngành và các phân ngành dịch vụ; 2/ Hiệu quả và năng lực cạnh tranh của ngành dịch vụ ở Ấn Độ. Tác giả cho rằng, Ấn Độ là trường hợp điển hình về phát triển dịch vụ bởi lẽ theo trình tự phát triển thông thường mà nhiều nước trải qua là đi từ nền kinh tế nông nghiệp đến công nghiệp và sau cùng mới là dịch vụ, tuy nhiên, đất nước này đi từ nước nông nghiệp lên phát triển dịch vụ mà chủ yếu là dịch vụ công nghệ cao.

Chương 3, tác giả phân tích những đóng góp của ngành dịch vụ ở Ấn Độ đối với các lĩnh vực như: tăng trưởng kinh tế, xuất nhập khẩu và thu ngân sách. Trong ngành dịch vụ của Ấn Độ, các phân ngành dịch vụ máy tính, chuyên môn, tư vấn, thương mại là những phân ngành tăng trưởng năng động và mạnh mẽ nhất. Do vậy trong những đóng góp của dịch vụ đối với kinh tế và xã hội Ấn Độ cũng có sự khác biệt lớn giữa các phân ngành khác nhau.

Chương 4, tác giả cho rằng hoạt động thuê ngoài (outsourcing) được diễn ra ở nhiều ngành và lĩnh vực khác nhau nhưng rất phổ biến trong ngành dịch vụ kinh doanh, công nghệ cao và ngành liên quan đến tri thức. Ấn Độ đã áp dụng chiến lược tập trung cho xuất khẩu dịch vụ phần mềm, cụ thể là tập trung vào các dịch vụ gia công và tư vấn cho nước ngoài chứ không đặt nặng phát triển cho thị trường trong nước. Chiến lược này phù hợp với hoàn cảnh Ấn Độ. Các loại hình dịch vụ thuê ngoài tại Ấn Độ bao gồm: 1/ Dịch vụ “thuê ngoài quy trình kinh doanh” (Business Process Outsourcing); 2/ Dịch vụ “Thuê ngoài kiến thức” (Knowledge Process Outsourcing). Cuối chương, tác giả rút ra một số nhận xét về hoạt động cung cấp dịch vụ thuê ngoài và khẳng định đây là một xu hướng mở rộng trên toàn cầu. Chính phủ Ấn Độ đã công nhận thực tế này và đưa ra nhiều chính sách phát triển cần thiết cùng với phát triển cơ sở hạ tầng hỗ trợ một cách hiệu quả. Điều này sẽ giúp duy trì được lợi thế của Ấn Độ trong sự đổi mới.

Chương 5, cùng với Ấn Độ, tác giả chọn Trung Quốc và Phiippin là hai nước khá điển hình về phát triển dịch vụ ở khu vực châu Á để so sánh sự tương quan giữa đóng góp của ngành dịch vụ so với các ngành khác. Sự so sánh này được phân tích dựa trên các tiêu chí sau: a/ Mô hình phát triển dịch vụ; b/ Vai trò của ngành dịch vụ; c/Cấu trúc của ngành dịch vụ; d/ Tạo việc làm cho xã hội. Cuối cùng tác giả nhận định rằng, cùng là những nước lớn có nhiều lợi thế tương đồng, nhưng mô hình phát triển của Ấn Độ khác với mô hình phát triển của Trung Quốc. Trung Quốc tập trung nhiều cho phát triển công nghiệp đặc biệt là sản xuất chế tạo và xuất khẩu. Về giá trị tuyệt đối, khu vực dịch vụ của Trung Quốc còn lớn hơn của Ấn Độ nhưng vai trò của nó vẫn đứng sau ngành công nghiệp. Trong khi đó, tương tự với Ấn Độ là mô hình phát triển dịch vụ của Phiippin. Nước này đã tập trung phát triển những lĩnh vực dịch vụ liên quan đến công nghệ cao và có thể cạnh tranh với Ấn Độ trong nhiều hoạt động cung cấp dịch vụ thuê ngoài.

Chương 6, tác giả đưa ra những nhận xét, đánh giá chung cũng như triển vọng ngành dịch vụ của Ấn Độ. Từ kinh nghiệm phát triển dịch vụ của Ấn Độ, trên cơ sở xem xét Chiến lược tổng thể phát triển khu vực dịch vụ của Việt Nam đến năm 2020, tác giả đã có những gợi mở cho Việt Nam trong phát triển dịch vụ: Thứ nhất, phát triển dịch vụ với công nghiệp hóa- hiện đại hóa, chuyển đổi mô hình tăng trưởng và thoát bẫy thu nhập trung bình; Thứ hai, về cách thức lựa chọn chính sách phát triển dịch vụ ở Việt Nam; Thứ ba, về việc chuẩn bị điều kiện cho phát triển dịch vụ; Thứ tư, Việt Nam tận dụng thế mạnh của mình để phát triển dịch vụ như thế nào.

Với những nội dung trên, hy vọng cuốn sách là nguồn tài liệu hữu ích đối với  các nhà nghiên cứu, những nhà hoạch định chính sách và những độc giả quan tâm tới sự phát triển kinh tế dịch vụ ở Ấn Độ, qua đó có thể rút ra những ý nghĩa cho phát triển ngành dịch vụ của Việt Nam trong thời gian tới.

Xin trân trọng giới thiệu.

Nguyễn Minh Hồng


Khoa học xã hội

Các tin đã đưa ngày: