Gốm cổ trong đời sống văn hoá Việt Nam

Ở nước ta cũng như nhiều nước trên thế giới, gốm cổ đã được coi là những đồ vật trang trí nội thất, nó tôn lên giá trị của những công trình kiến trúc và là một trong những tiêu chí để đánh giá trình độ kinh tế, văn hoá hay vị trí xã hội của một cá nhân, gia đình hay thậm chí một dòng họ... Vào những năm 80 của thế kỷ XX trong quá trình xây dựng người ta đã phát hiện và khai quật được rất nhiều di chỉ khảo cổ và hàng ngàn di vật gốm. Lúc đầu, những di vật này trôi nổi tự do trên thị trường với giá trị thấp, tuy nhiên sau đó nó đã được các tầng lớp buôn bán, sưu tập trong và ngoài nước chú ý đến và vì thế giá trị của gốm cổ đã được nâng lên rất nhiều. Gần đây nhất là sự ra đời của Hội sưu tầm gốm và cổ vật Thăng Long đã góp phần làm tăng thêm giá trị cho gốm cổ Việt Nam và khẳng định vị trí của gốm cổ trước những người nghiên cứu lịch sử, văn hoá, khảo cổ, những người sưu tầm và yêu thích gốm cả trong và ngoài nước.

Là người trực tiếp sưu tập và nghiên cứu nhiều về gốm trong nhiều năm qua NCS đã đúc kết được nhiều vấn đề rút ra từ lĩnh vực hoạt động này và mong muốn được đóng góp những hiểu biết của mình với những người quan tâm khác về gốm cổ Việt Nam ở nhiều góc độ đặc biệt là công việc sưu tầm với mục tiêu góp phần vào việc bảo tồn, phát huy những giá trị của gốm cổ Việt Nam trong đời sống hiện đại.

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận án được chia thành 3 chương như sau: Chương 1: Tổng quan về tình hình sưu tập gốm cổ ở Việt Nam. Chương 2: Văn hoá Việt Nam qua bộ sưu tập gốm cổ. Chương 3: Nhận thức và kiến nghị về việc sưu tập và phát huy giá trị gốm cổ Việt Nam.

Luận án được bảo vệ trước Hội đồng gồm 7 thành viên là các nhà khoa học đến từ Viện Nghiên cứu Văn hoá; Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam; Trường Đại học Văn hoá Hà Nội và Hội đồng Lý luận Phê bình Văn học Nghệ thuật Trung ương.

Hội đồng đã thống nhất kết luận: Luận án là công trình nghiên cứu khá toàn diện và hệ thống về gốm cổ từ góc nhìn của người sưu tập. Những nhận định mà NCS làm rõ đã góp phần làm sáng tỏ nhiều vấn đề về đặc điểm gốm cổ Việt Nam qua các thời kỳ (từ thế kỷ I - thế kỷ XX) mà giới sưu tập đang tranh cãi. Đặc biệt sự chặt chẽ và logic trong các luận điểm và luận cứ mà NCS đưa ra đã làm tốt nhiệm vụ nêu bật vai trò của gốm cổ nước ta trong đời sống văn hoá xã hội các thời kỳ. Để từ đó chỉ ra những giá trị về kinh tế, văn hoá, lịch sử, xã hội mà gốm cổ mang lại và đưa ra những đề xuất khả thi về việc bào tồn, giới thiệu và phát huy giá trị gốm cổ ngày một tốt hơn trong đời sống hiện tại.

Hội đồng đã thống nhất thông qua bằng cách bỏ phiếu kín với 7/7 phiếu tán thành, trong đó có 4/7 phiếu xuất sắc; Luận án sẽ được Bộ Giáo dục & Đào tạo công nhận học vị và cấp tiến sĩ văn hoá học cho NCS. Phạm Ngọc Dũng trong thời gian tới.

                                                                                         Phạm Vĩnh Hà