Đổi mới tổ chức tòa án nhân dân cấp huyện trong quá trình cải cách tư pháp ở Việt Nam

Ngày 2 tháng 6 năm 2005, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 49-NQ/TW “Về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020”. Đối với hệ thống tòa án nhân dân, Nghị quyết 49-NQ/TW đã đề ra nhiệm vụ xây dựng, hoàn thiện tổ chức và hoạt động của tòa án nhân dân theo hướng: tổ chức hệ thống tòa án theo thẩm quyền xét xử, không phụ thuộc vào đơn vị hành chính, theo đó tòa án sơ thẩm khu vực được tổ chức ở một hoặc một số đơn vị hành chính cấp huyện. Đầu năm 2011, Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng tiếp tục khẳng định nhiệm vụ: Đổi mới hệ thống tổ chức tòa án theo thẩm quyền xét xử, bảo đảm cải cách hoạt động xét xử là trọng tâm của cải cách tư pháp; mở rộng thẩm quyền xét xử của tòa án đối với các khiếu kiện hành chính. Với quan điểm đúng đắn rằng tòa án có vị trí trung tâm, hoạt động xét xử là trọng tâm và cải cách hoạt động xét xử là trọng tâm của cải cách tư pháp, việc đổi mới tổ chức tòa án nhân dân các cấp được coi là những nhiệm vụ trọng tâm của quá trình cải cách tư pháp từ nay đến năm 2020. Trong đó, đổi mới tổ chức, tăng cường năng lực và hiệu quả hoạt động của tòa án nhân dân cấp huyện được xác định là khâu quan trọng.

Phạm vi và đối tượng nghiên cứu của luận án tập trung vào bộ máy tổ chức của tòa án nhân dân cấp huyện, nhằm làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc đổi mới tổ chức Tòa án nhân dân cấp huyện trong quá trình cải cách tư pháp, trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp cải cách. Để đạt được mục đích trên, luận án đã triển khai các nội dung:

Làm rõ cơ sở lý luận về tổ chức tòa án nhân dân cấp huyện, về vị trí, vai trò, chức năng và mô hình tổ chức trong bối cảnh cải cách tư pháp.

Đánh giá thực trạng tổ chức của tòa án nhân dân cấp huyện hiện nay, chỉ ra các ưu và khuyết điểm.

Xác định về mặt khoa học các quan điểm về đổi mới mô hình tổ chức của tòa án nhân dân cấp huyện và kiến nghị các khía cạnh của việc đổi mới đó cũng như các điều kiện bảo đảm đổi mới.

Nội dung của luận án gồm bốn chương:

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu.

Chương 2: Lý luận tòa án nhân dân cấp huyện và đổi mới tổ chức toà án cấp huyện ở Việt Nam.

Chương 3: Thực trạng tổ chức toà án nhân dân cấp huyện ở Việt Nam hiện nay.

Chương 4: Quan điểm và giải pháp đổi mới tổ chức tòa án nhân dân cấp huyện trong cải cách tư pháp.

Luận án đã có những đóng góp thiết thực trong lý luận và thực tiễn. Kết quả nghiên cứu của luận án có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho hoạt động nghiên cứu và giảng dạy về tư pháp, tòa án nói chung và tòa án cấp huyện nói riêng. Đồng thời là nguồn tham khảo cho cán bộ, công chức có trách nhiệm tiến hành cải cách tư pháp cũng như thực hiện các công việc, nhiệm vụ trong hoạt động tư pháp, trong đó có nhiệm vụ quản lý tổ chức tòa án nhân dân.

Luận án nhận được bảy phiếu tán thành, trong đó có 5/7 phiếu xuất sắc.

Đỗ Thị Mai